Korozyon; Metal ve alaþýmlarýnýn,  içinde bulunduklarý ortam  etkisi ile,  iyon taþýnmasý sonucunda , kimyasal aþýnmaya uðramasý ve dolayýsý ile fiziksel özelliklerinin bozulmasý demektir. Metal olmayan malzemeler de çevresel koþullardan etkilendikleri için bugün,”Korozyon” dediðimiz zaman, Endüstriyel ve yapý malzemesi niteliði olan tüm ürünlerin, çevresel  etkiler ile,  genel bozunuma uðramalarýný  anlýyoruz. Bu arada “Paslanma /Pas” sözcüðünü de , korozyon olayý sonucunda oluþan  “ ürün “  anlamýnda kullanabiliriz. 

Metal yapýsýndaki gayrisaflýk, alaþýmlarýndaki yerel farklýlýklar, metalin  üretim koþullarý, sýcaklýk ve nem farklarý, metalin temasta olduðu ortam içinde çözünen gaz veya tuzlarýn yerel deriþim farklarý, korozyonu arttýran etkenlerin en önemlileridir. 

Metalden yapýlan her türlü malzeme, kullaným süresince az veya çok korozyona uðrar. Korozyona uðrayan metalin tüm mekanik özellikleri deðiþir ve saðlamlýðý korozyon ilerledikçe azalýr. Buhar kazanlarý, petrol ve doðalgaz boru hatlarý, nükleer reaktörler, köprüler, derin kuyu borularý, gemiler ve her türlü motorlu araçlarýn sabit ve çalýþan metalik parçalarý, korozyonun en çok olduðu  ve büyük tehlike yarattýðý yerlerdir. Böylece korozyon olayý her durumda büyük bir sorun olarak ortaya çýkmaktadýr. Korozyona dayanýklý malzemelerin imali, yüzey kaplamalarý, korozif ortamlarýn etkinliðini azaltmak için ortama yapýlan ilaveler ve görevini yapamayacak derecede korozyona uðramýþ parçalarýn yenileri ile deðiþtirilmeleri, korozyon olayýnýn doðrudan neden olduðu ekonomik kayýplar olarak kabul edilmektedir.

Korozyon ile ilgili hesaplarda genellikle; mil/yýl birimi kullanýlýr.0,001 inç olan mil, yaklaþýk olarak 0.025 mm. olduðu için, bu birim, metal yüzeyindeki penetrasyonun 25 mikron/yýl deðerine tekabül eder. 

Genel bir kural olarak bir metal için korozyon haddinin; 0-2 mil/yýl (0-50 mikron/yýl) olmasý çok iyi,

2-20 mil/yýl (50-500 mikron/yýl) olmasý iyi, 20-50 mil/yýl (500- 1250mikron /yýl) olmasý orta ve 50 mil/yýl (1250 mikron/yýl)Ùdan büyük olmasý zayýf bir durum olarak kabul edilir.
 

1  Mil / yýl  = 0.001  inç/yýl  =  25  mikron / yýl 0 - 2  MÝL / YIL =    0  –   50 MÝKRON YIL  >   ÇOK ÝYÝ  2 - 20  MÝL / YIL =   50 – 500 MÝKRON / YIL >  ÝYÝ  20 - 50  MÝL / YIL = 500 – 1250 MÝKRON / YIL >  ORTA  50 – 500 MÝL / YIL = 1250 MÝKRON / YILDAN BÜYÜK  Z A Y I F

1. Eþit Daðýlýmlý Korozyon: Metal yüzeyinin homojen bir biçimde aþýnmasý sonucunda incelmesine yol açan, en yaygýn korozyon eþit daðýlýmlý korozyondur. Metal kaybý, diðer korozyon çeþitlerine göre fazla olmasýna raðmen, korozyon hýzý ve malzemenin ömrü kolay hesaplanabildiði için en az korkulan korozyon cinsidir.

HOMOJEN DAÐILIMLI AÞINMA

KOROZYON HIZLI HESAPLANABÝLÝR

MALZEME KAYBI VE DAYANIM ÖMRÜ HESAPLANABÝLÝR

*EN AZ KORKULAN KOROZYON TÝPÝDÝR.

AYNI ORTAMDAKÝ FARKLI METALLER

TASARIM VE DÝZAYNDA, GALVANÝK DÝZÝDE BÝRBÝRÝNDEN UZAK METALLERÝN EÞLENMESÝNDEN KAÇINILMALIDIR

ÖRNEK: ALÜMÝNYUM DEMÝR VEYA PÝRÝNÇ VÝDALAR TARAFINDAN KOROZYONA UÐRATILMASI

METAL KAYBI AZ, YAYGIN VE ZOR KONTROL EDÝLEBÝLÝR

EN TEHLÝKELÝ KORROZYON TÝPÝDÝR

DAR BÖLGELERDE ÇOK SAYIDA ÇUKURCUK OLUÞUR  (PÝTTÝNG VEYA KARINCALANMA  DENÝR)

METAL KISA SÜREDE DELÝNÝR KULLANILAMAZ

KLORÜR VE BROMÜR ÝYONLARININ BULUNDUÐU NÖTR ORTAMLARDA SIK GÖRÜLÜR

ÝNDÝRGENEBÝLEN METAL ÝYONLARININ KLORÜRLERÝ (NaCl, KCl, CaCl2, MgCl2) ÝHTÝVA EDEN ORTAMLAR ÇOK TEHLÝKELÝDÝR

4. Aralýk Korozyonu: Bu tip korozyonda olay,  dar bölgeler üzerinde yoðunlaþýr. Makina parçalarýnýn montajý sýrasýnda yok edilemeyen aralýklarda baþlar. Bu aralýklar geniþledikçe korozyonun etkinliði azalýr. Ortamda bulunan katý partiküllerin metalik yüzeyler üzerinde çökelmesi, düþük kaliteli koruyucu kaplamalar, bu tip korozyon için uygun zemin hazýrlarlar. Bu nedenle makine parçalarý montaj aralýklarýnda biriken katý partiküller sürekli olarak uzaklaþtýrýlmalýdýr.

MONTAJDA YOK EDÝLEMEYEN DAR ARALIKLARDA SIK RASTLANIR (ÞASE PARÇALARI BÝRLEÞME YÜZEYLERÝ ...)

ARALIK GENÝÞLEDÝKÇE  KORROZYON ETKÝNLÝÐÝ AZALIR

ORTAMDAKÝ KATI PARTÝKÜLLERÝN YÜZEYE ÇÖKELMESÝ VE  KALÝTESÝZ  KAPLAMALAR

6. Kristaller Arasý Korozyon: Bu tür korozyonda, malzemenin dýþ görünüþ ve aðýrlýðýnda önemli bir deðiþiklik  olmamasýna raðmen, mekanik dayanýklýlýðý çok azalýr. Çünkü, korozyon olayý malzemenin kristal sýnýrlarý yakýnýnda yoðunlaþtýðý için, kristaller bütünlük ve þekillerini korurlarken kristaller arasý baðlar tahrip olur. Özellikle, Östenitik dokulu Krom-Nikel Çeliklerinde ve Alüminyum Bakýr alaþýmlarýnda görülen korozyon türüdür.

MALZEME BOYUT VE AÐIRLIÐI SABÝT KALIR KORROZYON KRÝSTAL SINIRLARINDA MOLEKÜLERBOYUTTA GERÇEKLEÞÝR KRÝSTALLER BÜTÜNLÜK VE ÞEKÝLLERÝNÝ KORUR KRÝSTALLER ARASI BAÐLAR ZAYIFLAR ÖZELLÝKLE ÖSTENÝTÝK KROM - NÝKEL ÇELÝKLERÝ VE ALÜMÝNYUM - BAKIR ALAÞIMLARINDA GÖRÜLÜR   7. Gerilmeli Korozyon: Gerilmeli korozyon, mekanik gerilmeler altýnda çalýþan sistemlerin ayný zamanda korozif ortamlarla temas altýnda  bulunmasý sonucu,  oluþan korozyon türüdür. Yüksek basýnçlý kaplar, buhar kazanlarý, pompa mili ve rotoru bu tip korozyon tehdidi altýnda çalýþýrlar. Korozyon olayý, malzeme üzerinde çatlaklarla baþlar. Çatlaklar malzeme içine doðru ilerler ve nihayet kýrýlmalar olur. Ortamýn sýcaklýðý, korozyon hýzýný arttýrýr.   8. Erozyonlu Korozyon: Yüksek hýzla hareket eden, korozif ortamlarla temas eden malzeme yüzeylerinde görülen korozyon türüdür. Gaz ve sývýlarýn pompalandýðý boru hatlarý, pompa gövdeleri ve kanatlarý, vanalar, türbin kanatlarý erozyonlu korozyon tehdidi altýnda çalýþýrlar. Korozyon, malzemenin yüzey tabakalarýnýn akým tarafýndan uzaklaþtýrýlmasý sonucu ortaya çýkar. Korozyon hýzý ortamýn akma hýzý ile artar ve akým “Türbülanslý” ise malzeme hýzla korozyona uðrar.”Laminer” akýmlarda korozyon ilerleme hýzý daha zayýftýr. Dirsek, vana, flanþ parçalarý gibi donanýmlar ve akýmýn yolu üzerindeki ani deðiþiklikler, bu tip korozyonun, hýzýný arttýrýcý nedenlerdir.Ayrýca ortamda katý partiküller mevcutsa, bu malzeme yüzeyine çarparak oksit tabakalarýnýn uzaklaþtýrýlmasýný hýzlandýrýrlar, dolayýsýyla korozyon hýzýnýn artmasýna neden olurlar.   Fretaj: Yük altýnda birbirleri üzerinde ileri geri hareket eden metal yüzeylerde görülen korozyon cinsidir. Birbiri üzerinde hareket eden metal yüzeyleri üzerinde çýkýntýlar hareket sýrasýnda kazýnýrlar ve ara yüzeyler oksitlenir. Teþekkül eden oksit tabakalarýnýn kazýnmasýyla, olay tekrarlanarak devam eder, Korozyona uðramýþ parçalar, oksitlerle çevrelenmiþ çukurcuklu bir yapý arzederler.   YÜK ALTINDA ÝLERÝ GERÝ HAREKET EDEN METAL YÜZEYLERDE GÖRÜLEN KOROZYON CÝNSÝDÝR YÜZEYLERDEKÝ ÇIKINTILAR HAREKET ESNASINDA KAZINIR VE ARA YÜZEYLER OKSÝTLENÝR OKSÝT TABAKALARININ KAZINMASI ÝLE OLAY TEKRARLANIR KOROZYONA UÐRAYAN PARÇALAR  OKSÝTLE ÇEVRELENMÝÞ ÇUKURCUKLU  BÝR YAPI GÖSTERÝR

KOROZYON TÜRLERÝNÝ AÞAÐIDAKÝ ÞEKÝLDE DE SINIFLANDIRMAK MÜMKÜNDÜR: 

Korozyon, farklý metal malzemelerin içinde bulunduklarý ortam nedeni ile iyon taþýnmasý sonucunda, kimyasal aþýnmaya uðramasý ve dolayýsý ile fiziksel özelliklerinin de bozulmasý (mukavemet deðerlerinin deðiþmesi) olduðuna göre  ” Metallerin  Korozyonunu “  Kimyasal ve Elektro Kimyasal olarak da ikiye ayýrmak mümkündür. 

Korozyon, genellikle korumasýz ortam ve yüzey þartlarýnda, yüksek hýzla baþlar ve hýzý giderek azalýr , ancak ilerlemesini devam ettirir. Çünkü korozyon esnasýnda meydana gelen kimyasal reaksiyon ürünü, (2Fe₂ + 30₂           2Fe₂ 0₃)  (çok zaman metalin oksidi) malzeme üzerinde koruyucu bir tabaka oluþturur.Mekanik etkilerle bu filmin yok edilmesi sonucu korozyon, yüksek hýzda yeniden baþlar, sonuçta malzeme kýsa sürede aþýnýr , fiziksel boyutlarý, fiziksel ve kimyasal özellikleri deðiþmeye uðrar. Fiziksel boyutlarýn deðiþmesi ve mekanik aþýnma, ayný zamanda mekanik madde erezyonu þeklinde de adlandýrýlýr. Korozyon ve Erezyonun birlikte yürümesi ,istenmeyen bir durum olup büyük ekonomik kayýplara yol açar.

Elektro kimyasal korozyon, farklý iki metalin, adi sýcaklýklarda ve içinde sývý bulunan ortamlarda elektrolitik içinde (  örneðin  PÝL gibi ... ) aþýrý þekilde oluþan elektron alýþ veriþi ile bir elektrik akýmýnýn meydana gelmesi ve bunun sonucu olarak oluþan anodik ve katodik bölgeler arasýnda metallerden birinin (anod) aþýnmasý (çözülmesi) þeklinde ortaya çýkar. 

3 Çeþit elektro kimyasal korozyon vardýr. 

A.1) Asitlerin etkisi ile oluþan   ELEKTROKÝMYASAL  korozyon: 

Metallerin büyük kýsmý (standart yükseltgenme potansiyeli “o”Ùdan büyük olanlar),  Hidrojen Gazý çýkýþý ile birlikte çözünürken aþýnýrlar. Altýn (Au) , Bakýr (Cu) , Gümüþ (Ag) gibi (yükseltgenme potansiyeli “O”Ùdan küçük ) olanlar asitlerin etkisi ile çözünmezler. Yani korozyona uðramazlar. Ancak bazý metaller, korozyon sonucu oluþan ürünlerin yüzeyi örtmesi sonucu, korozyon baþladýktan sonra asitten etkilenmezler. Örne; Teorik olarak kurþunun sulfat asidinde (H₂S0₄) çözülmesi gerekirken, oluþan kurþun sulfat (korozyon ürünü) metal yüzeyinde öyle bir baþarýlý korozyon tabakasý oluþturur ki, bir defa bu tabaka oluþtuktan sonra kurþun metalinin bir daha sulfat asidinden etkilenmesi beklenemez..

A.2) Galvanik çift etkisi ile oluþan e/k korozyon:

Farklý çözünme gerilimine sahip olan iki metalik malzemenin bir çözelti içinde, herhangi bir þekilde birbirlerine temas etmesi sonucu oluþan galvanik çiftlerde, çifti oluþturan metallerden bir tanesi ANOT bir tanesi KATOT görevini yüklenir. Anot olan çözünür ve korozyona uðrar.

A.3) Farklý havalanma etkisi ile oluþan e/k korozyon:

Tek bir metalin deðiþik noktalarýnda oluþan oksijen konsantrasyonunun gösterdiði farklýlýklardan meydana gelir.Oksijence fakir kýsýmlar anod, zengin kýsýmlar ise katot olarak hareket eder. Sonuçta oksijence fakir olan kýsýmlar, korozyona uðrayarak havanýn nemi ile (oksijen) birleþir. Bu durum boyanmamýþ metal yüzeylerde, parmak izinden oluþan veya kapalý ambalajlarda sýcaklýk ve basýnç deðiþimleri ile ortaya çýkan yoðuþmuþ nemin metal yüzeyindeki çeþitli gözeneklere yapýþmasý sonucu meydana gelir.

Bir metalin çevresinde bulunan gazlarýn etkisi ile korozyona uðramasý kimyasal korozyon olarak adlandýrýlýr. Bu olay oksijenle birleþme veya en basit anlamda yanma olayýdýr. Genellikle metalin (Demir ve Demir alýþýmlarý) yüzeyinde çok küçük gözeneklere oksijen gazýnýn etkimesi ile Demir oksit (Fe₂0₃-PAS) haline gelmesidir. Yüzeyde oluþan bu “Oksit film “ tabakasýna pas denir ve malzemenin yüzeyine derinlemesine nüfuz eder.Pasýn oluþumu havada bulunan C0₂ ve ýsý etkisi ile artýþ gösterir. Düþük sýcaklýklarda meydana gelen kýrmýzý kan rengindeki PAS gözenekli gevrek yapýda oluþtuðundan Demir (Metal) yüzeyinde koruyucu bir tabaka temin etmez, ve metal tükeninceye kadar devam eder. Bu nedenle Demir ve alaþýmlarýnýn korozyonu konusunda, kullanýldýðý yerlere dikkat etmek gerekir.Korozyonu hýzlandýrýcý etkenler arasýnda, TOZ, ATMOSFERDEKÝ GAZLAR (H₂S - Hidrojen Sülfür) metallerle  birleþerek METAL SÜLFÜR oluþumuna neden olur. 

Kimya Endüstrisi, kimyasal maddelerin oluþturduðu ortamlarýn yanýsýra; atmosfer, sular, zemin, biyolojik ortamlar, metallerin karþýlaþtýðý en etkin korozif ortamlardýr.Metalleri bu ortamlarýn zararlý korozif etkilerinden korumak için çeþitli yöntemler vardýr.Bunlar:

Nitelikli Endüstriyel üretimin, günlük yaþamdaki en basit ihtiyaçlarýmýzdan, ultra-modren uzay araçlarýna kadar çok çeþitli alanlarda çok farklý malzemelerin, kullaným amacýna yönelik olarak dizayn ve imal edilmesi, kullanýlan bu ürünlerin de daha aktif ve geliþen teknolojik imkanlara göre korunmasýný gerekli kýlmaktadýr.Çok çeþitli metal iþleme tekniklerinden geçirilerek mamül yada yarý mamül hale getirilen, hassas iþlenmiþ / taþlanmýþ, boyanmamasý yada sabit baþka kaplamalar ile kaplanmamasý gereken, montaj sýrasý bekleyen, stoklanmasý ya da deniz aþýrý sevkiyatý yapýlacak her türlü makina parçasýnýn, pas ve korozyona karþý korunmasýnýn en kolay ve ucuz þekli,Organik yüzey kaplamalarýdýr. 

Ýleri sürülen bir çok delile raðmen, genel inanýþýn tam tersine adi yað ve gres etkili bir pas önleyici deðildirler.(ancak ýlýmlý þartlar hariç) Greslerin ticari metal koruyucularý olarak kullanýlmalarý, 18. yüzyýl ortalarýna kadar gitmesine raðmen, 2. Dünya savaþý sýrasýnda þiddetli sýcaklýk, nem ve tuz kirlenmelerine karþý büyük miktarlarda iþlenmiþ parçalarýn korunmasý gereðinden hareketle , modern “YÜZEY KORUMA BÝLEÞÝKLERÝ” geliþtirildi. Özellikle bu geliþme, Dünyada motor yaðýný ilk defa bulan AmerikanVALVOLINE- TECTYL firmasýnýn öncülüðünde gerçekleþtirilerek öncelikle askeri amaçlý ve sivil amaçlý geçici pas önleyicilei konusunda ihtisaslaþma saðlandý. 

Pas ve korozyonu önleyen yüzey koruma bileþiklerinin yað, solvent, wax, su bazlý olmak üzere deðiþik þekillerde imal edilerek, korunacak yüzeylerin, sadece basit bir korumanýn ötesinde, foksiyonel ve  amacýna uygun, ucuz, istenilen süre kadar koruyabilen, ortam ve atmosferik deðiþimlere karþý son derece uyumlu, sabit veya kolay temizlenebilir niteliklere sahip olmasý gerekmektedir. 

En uygun ve en düþük maliyetli pas önleyici koruyucu yaðýn seçimi için aþaðýdaki þartlarýn belirlenmesi gerekir.

Bu sorulara verilecek doðru yanýtlar koruyucu pas önleyici yaðýn, hangi özelliklere sahip olmasý gerektiðini belirler. Ancak kesin olan þudur ki; doðru yer ve zamanda, doðru koruyucu ürünü kullanmak gerekir.

Örneðin: 

Bir solvent bazlý ürün ile koruma yapýlacak ise, tam ve hava almayan bir ambalajlamaya geçmek için , kesinlikle yüzeydeki solventin uçmasýný beklemek gerekir.Bekleme zamaný saðlanamýyorsa, solvent bazlý olmayan, “ Yað” veya “ Su Bazlý “ (daha pahalý) koruyucu ürünler kullanýlmasý kesinlikle zorunludur.Aksi takdirde, hava almayan , sýcaklýk  artýþý ile nem kabini haline gelen kapalý ambalaj içindeki su buharý veya uzaklaþtýrýlamamýþ solvent buharý, basýnç düþümü sonucunda yoðuþarak, , yüzeydeki koruyucu yaðý çözücü etkisi ile, ani ve þiddetli korozyona zemin hazýrlayacaktýr. 

Yüzeyden temizlenmesi zor, masraflý, zaman alýcý ve malzemeyi tahrip edici bir koruyucu kullanmak  yerine, yüzeyden temizlenme ihtiyacý gerektirmeyen, ince, kurumayan yüzey filmi oluþturan koruyucu yað kullanýlmasý daha uygun bir yöntem olacaktýr. 

Koruyucu yaðlar Amerikan, A.S.T.M. B117 ve DIN 50021 standartlarýna uygun %5Ùlik tuz püskürtme , A.S.T.M. D1748 ve DIN 50017 standartlarýna uygun %100 nem kabini test sonuçlarýna göre, kendi aralarýnda ve baþka  markalar arasýnda sýnýflandýrmaya tabi tutulurlar. 

En iyi dayanýmlý Epoksi boyalarda tuz testi dayaným süresi 200-250 saat olabilirken, TECTYL  koruyucu yaðlarýnda bu deðer 2000 -3000  saate kadar  ulaþtýðý görülmektedir. 

Koruyucu yaðlarýn bir diðer kalite göstergesi de, tatbik edildiði metal yüzeyinden su ve nemi uzaklaþtýrarak metal yüzeyine manyetik penetrasyon ile yapýþabilmesidir. 

Koruyucu yaðlar istendiði zaman metal yüzeyi üzerinden, petrol veya mineral türevli bütün solventler, düþük basýnçlý buhar veya alkali banyolar ile temizlenebilmelidir.